De jury van Aan het Woord! Achterhoek heeft in totaal 98 inzendingen beoordeeld. Daarvan waren er 55 verhalend en 43 lyrisch. Tussen de inzenders telden wij 63 vrouwen en bijgevolg 35 mannen.

De jongste deelnemer is 11, de oudste is 87. De gemiddelde leftijd van de inzenders is 36.
Opvallend is het lage aantal deelnemers van 20’ers en 30’ers. Kennelijk zijn zij door deze wedstrijd minder aangesproken. Daar ligt nog wat braak terrein voor de organisatoren. Verheugend daarentegen is het aantal jongeren vanaf 1990: 15 tieners tegenover 4 twens en 8 30’ers!
Vooruit, nog wat statistiek voor wij op de inhoudelijke kwaliteiten ingaan:

De inzendingen komen uit 35 verschillende plaatsen. Doetinchem spant de kroon met 15 inzendingen dan  Zutphen met 13 en Winterswijk met 8.

Genoeg statistiek! Wij waren blij met zoveel inzendingen. Afgaande op de ruime intekening voor de coachingsbijeenkomsten met docenten Schrijven in 5bibliotheken waren de verwachtingen behoorlijk hoog  gespannen; wij vermoeden dat de praktische tips van de docenten hier en daar zeker hun vruchten hebben afgeworpen, al kunnen we dat vanwege de privacyregels die ook wij toepassen niet controleren. Wel kunnen we stellen dat in vergelijking met de vorige editie bij de verhalen meer gebruik gemaakt is van literaire technieken. Als iedereen die toepast, haalt het natuurlijk weer niet veel uit, dan wordt de lat eenvoudig wat hoger gelegd.

Wat kunnen we over de thematiek zeggen? Veel jeugdherinneringen, veel afscheid van kinderen die het huis verlaten of verlaten hebben, veel afscheid in het algemeen, veel min of meer schrijnende situaties met een knipoog van humor of relativering, af en toe iets absurdistisch of fantasmatisch, hier en daar sociaal of politiek engagement en soms aanzetten tot een historische vertelling. Kortom, ook hierin een veelvoud aan verschillen.

Dat geldt ook voor de toegepaste stijlmiddelen: beschrijvingen, overpeinzingen, dialogen, flashbacks, fragmenten. Met wat goede wil zouden we het bekende boek van Lodewick,Literaire Kunst kunnen voorzien met eigentijdse voorbeelden uit deze schrijfwedstrijd.

U begrijpt al wel, dat de jury vooral met een technisch oog naar de inzendingen heeft gekeken. Min of meer gedwongen, want geen van ons vieren had een spontane winnaar aangetroffen. Zo’n inzending waarvan je meteen zegt: dat is ‘m! Zonder dat je dat eigenlijk van goede argumentatie kunt voorzien. Helaas, zo’n inzending hebben wij dus niet gevonden, niet bij de verhalen, niet bij de gedichten.

Uiteindelijk hebben wij wel vrij snel een aantal inzendingen zien bovendrijven, een tiental kon de dubbele toetsing doorstaan en daaruit heeft de jury dan tenslotte de 3 genomineerde inzendingen vastgesteld. Met volledige onderlinge instemming, zoals dat in jurykringen wordt genoemd. En als u daarmee bekend bent, weet u dat de uitverkiezing weliswaar niet unaniem was, maar wel met een overgrote meerderheid gekozen. Er waren 3 rondes nodig om de genomineerden vast te stellen, daarna slechts 1 om de winnaar te bepalen.

Eerste de inzendingen van de genomineerden nader beschouwd in de volgorde zoals wij die binnenkregen,  genummerd:

Inzending nummer 1: 3 gedichten van Josien van Barlo

In het eerste gedicht, januarilicht, wordt een aantal observaties benut om latente gevoelens van onmacht te camoufleren; in het gedicht diep wordt een al even subtiel spel gespeeld met gewone begrippen: de lezer wordt gewaarschuwd in het begin dat er met weinig woorden veel wordt gesuggereerd. In het derde gedicht, een half jaar zuurstof, wordt een krachtiger arsenaal aan woord- en beeldgebruik aangesproken om een scala aan tegenstrijdige gevoelens neer te zetten. De drie gedichten bieden een goede inkijk in de mogelijkheden die deze inzender heeft en de poëtische middelen die zij hanteert.

Inzending nummer 16: 3 gedichten van Mariëlla Vermeer

De drie gedichten van Mariëlla Vermeer brachten bij de juryleden eenzelfde reactie teweeg: herkenning, de ontlokking van een glimlach en herinneringen aan de eigen levensgeschiedenis. Op een luchtige toon worden drie verschillende fasen van het kind-zijn, het jong-zijn geschilderd in minimale bewoordingen met een relativerend slotwoord. Een consistente inzending die ontroert door de tederheid die tussen de regels schuilt en in het hoofd van de lezer haar werk doet.

Inzending nummer 64: 1 verhaal van Piet-jan van Duin

Gelukkig zijn er ook verhalen ingestuurd die meer dan de moeite waard zijn; een aantal van die verhalen heeft een harde strijd gevoerd met de inzenders van poëzie. Het verhaal van Piet-jan van Duin heeft  die race nek-aan-nek volgehouden. Het verhaal van een dag uit het leven van een bureaumedewerker vertelt op ingehouden toon meer over de hoofdpersoon, zijn positie in het collegiale team, en een aantal belangrijke gebeurtenissen die aan deze dag vooraf gegaan zijn. Ook hier, net als in de bijdrage van de andere genomineerden zijn de  stijlmiddelen goed gebruikt waardoor er suggestieve werking vanuit gaat en de valkuil van uitleggen en toelichten gelukkig wordt ontweken.

De vreugde van het vinden van een winnaar wordt getemperd door het besef dat je 97 inzenders moet kunnen uitleggen dat zij dat niet zijn. Althans niet in deze wedstrijd. Waarin veel van de ingezonden verhalen en gedichten in onze ogen tekort schoten, is lef en durf om weg te laten, om te suggereren. Schrappen en schuren zijn schrijversactiviteiten die belangrijk zijn, schrijven is vaak beeldhouwen in taal. Laat je teveel zitten dan blijft het beeld log, vormloos en slordig, haal je teveel weg, poets je teveel op, dan gaat er wellicht te veel inhoud verloren en blijft het uiteindelijke verhaal skeletloos achter. Die subtiele verhouding tussen tonen en vertellen maakt van een verhaal, van een gedicht een kunstwerk. Die vaardigheid is te leren, daartoe heeft ook de extra activiteit tijdens deze wedstrijd, de coachingsbijeenkomsten met docenten schrijven, zeker bijgedragen. Het zou goed zijn, als de komende maanden, het komende jaar in de Achterhoek schrijfcursussen van de grond komen om de schrijvers van verhalen en gedichten te ondersteunen in hun schrijfvaardigheden; wellicht dat de deelnemende organisaties aan deze wedstrijd daar initiatieven voor kunnen ontwikkelen.

En dan nu de ontknoping. De juryprijs van Aan het Woord! Achterhoek-2009 gaat naar de bijdrage die in onze ogen het duidelijkst getuigt van literaire kwaliteit, de prijs gaat naar Josien van Barlo uit Doetinchem.

De jury van Aan het Woord! Achterhoek
Mischa Andriessen,
Wim Maatman,
Henk Rijks en
Wim van Til